Nasıl oynanır
Sık sorulan sorular
Oyunun kuralları, rakamları ve incelikleri 60 soruda. Aradığını bulamazsan en iyi öğretmen yine oyunun kendisi.
Başlarken
Grassroots: Statecraft nasıl bir oyun?
Türkiye'de geçen, sıra tabanlı bir seçim stratejisi oyunu. Bir partinin başına geçiyorsun ve genel seçime 30 ay var. Her ay kampanya yapıyor, parayı idare ediyor, krizlere cevap veriyor ve seçim gecesine olabildiğince güçlü girmeye çalışıyorsun.
Harita gerçek: 81 ilin her birinin kendi nüfusu, seçmen yapısı ve oy dağılımı var; ilçe sınırları da ilin içinde çizilir.
Oyunu nasıl kazanırım?
Seçim gecesi 600 sandalyelik bir meclis çıkıyor. 301 ve üstü sandalye alırsan hükümeti tek başına kuruyorsun. Kimse 301 sandalyeye ulaşamazsa koalisyon görüşmeleri başlıyor ve oyunun sonu orada belli oluyor:
- Hükümeti sen kurabilirsin: ortak bulup bir koalisyonun başına geçersin.
- Başka bir partinin kurduğu hükümete ortak olabilirsin.
- Muhalefette kalabilirsin.
- Hiçbir parti hükümet kuramazsa ülke erken seçime gider ve oyun 6 aylık kısa bir ikinci kampanyayla sürer.
Ama her partinin kazanması aynı şey değil. Her partinin başladığı yere göre üç hedefi var: büyük partiler hükümet için oynuyor, küçük partiler önce barajı geçmek ve sonra kabineye girmek için. Hedeflerini başlangıç ekranında ve oyun içinde ülke panelinde görürsün.
Bunun yanında 15 başarım var. Kaybettiğin bir seçimde bile bazılarını kazanabilirsin.
Üye olmam ya da bir şey yüklemem gerekiyor mu?
Hayır. Oyun tarayıcıda çalışıyor, hesap açman gerekmiyor. Telefonda da bilgisayarda da aynı adresten açabilirsin.
Oyunum kaydediliyor mu?
Evet, her hamleden sonra otomatik olarak. Sekmeyi kapatıp döndüğünde ya da oyunun içinden ana menüye çıktığında başlangıç ekranındaki "Kayıtlı oyunlar" sekmesinden kaldığın yere dönersin.
Her oyunun kendi kaydı var. Yeni bir oyuna başlamak eskilerini silmez; kayıtlı oyunlar sekmesinde hepsini tarihleri ve gidişatlarıyla görür, istediğine yeni bir ad verir ya da silersin.
Kayıtlar oynadığın tarayıcının içinde tutuluyor. Başka bir cihaza ya da tarayıcıya geçmiyor, gizli sekmede kalıcı olmuyor ve site verilerini silersen gidiyor.
Sesi, müziği ya da animasyonları kapatabilir miyim?
Evet. Oyunda üst çubuktaki dişli simgesinden (telefonda üst çubuğun altındaki düğme sırasından), başlangıç ekranında da "Ayarlar" bağlantısından açabilirsin. Ses efektlerini ve arka plan müziğini ayrı ayrı açıp kapatabilir, seviyelerini ayarlayabilirsin. Sesler hazır ses dosyası değil, oyunun içinde sentezleniyor.
Animasyonları normal, hızlı ya da kapalı yapabilirsin. Cihazında "hareketi azalt" açıksa animasyonlar zaten kapalı gelir. Ay geçişinde her seferinde onay isteyebilir ya da hiçbir şey yapmadan geçen ayları haber vermesini seçebilirsin. Ayarlar tarayıcında saklanır ve yeni oyunlarda da geçerli kalır.
Bir oyun ne kadar sürüyor?
Her tur bir ay, takvim Ocak 2026'da başlıyor ve seçime 30 tur var. Süre sınırı yok: sen "Sonraki Ay" demeden oyun ilerlemiyor, istediğin kadar düşünebilirsin.
Ekranda bir kriz, meclis gündemi, röportaj ya da ittifak teklifi açıkken ay geçmez. Önce ona karar vermen gerekiyor.
"Sonraki Ay" dediğimde neler oluyor?
Kabaca şu sırayla:
- Rakip partiler kendi kasalarıyla kampanya yapıyor. Seni tehdit olarak gören büyük rakipler karalama, popülist olanlar yardım paketi açıklayabiliyor.
- Gelirin ve küçük bağışlar kasaya giriyor, bakım giderleri düşülüyor. Gönüllü havuzu partinin boyuna ve ivmesine göre değişiyor.
- Enflasyon bir adım ilerliyor, refah ve destek buna göre değişiyor.
- Parti içindeki figürlerin sadakati eriyor, isyan zarı atılıyor.
- Gizli anlaşmalar için ifşa zarı atılıyor.
- Sırası gelmişse meclis, televizyon röportajı, ittifak ya da sandık güvenliği penceresi açılıyor.
- Son olarak bir kriz çıkabiliyor.
Seçimden sonra ne oluyor, baştan başlayabilir miyim?
Bir parti çoğunluğu aldıysa seçim oyunu bitiriyor. Almadıysa önce koalisyon görüşmeleri yapılıyor ve oyun hükümet kurulunca bitiyor. Hükümet kurulamazsa sonuç ekranından erken seçime gidebilirsin. Sonuç ekranında sandalye dağılımını, hükümeti, hedeflerinden hangilerini tutturduğunu, ekonominin son halini ve kazandığın başarımları görürsün. "Yeniden Başla" ile yeni bir parti ve zorluk seçebilirsin.
Biten oyun da kayıtlı kalıyor, yeni oyuna başlayana kadar sonucu tekrar açabilirsin.
Hükümet kurulamazsa ne oluyor?
Koalisyon görüşmeleri hükümetsiz biterse sonuç ekranında "Erken Seçime Git" düğmesi çıkıyor. Sandık 6 ay sonra yeniden kuruluyor ve oyun aynı haritada kaldığı yerden sürüyor.
- Teşkilat ilk kampanyadan yorgun çıkıyor: teşkilat gücün 10 puan düşüyor.
- Kasan olduğu gibi kalıyor. Yeni bir bütçe gelmiyor, elinde kalanla idare ediyorsun.
- Sandık güvenliğini yeniden sağlaman gerekiyor. Seçimden bir ay önce aynı soru tekrar geliyor.
- Yeni ittifak masası kurulmuyor. İlk seçimde kurduğun ittifaklar yerinde kalıyor.
- Anketler seçmenin gerçek eğilimine dönüyor. Seçim gecesinin katılım etkisi siliniyor, korumasız sandıklarda kaybettiğin destek ise geri gelmiyor.
Erken seçime oyun başına bir kez gidilebiliyor. Meclis ikinci kez de hükümet çıkaramazsa oyun bitiyor. Erken seçimde hükümete girersen "İkinci Şans" başarımını kazanıyorsun.
Partiler ve zorluk
Hangi partilerle oynayabilirim?
HCP, Pak Parti, Eşit Parti, ÜHP, Âlâ Parti ve Utku Partisi. Başlangıç oyları sırasıyla %36,5, %35,4, %6,9, %4,7, %3,6 ve %1,7.
Haritada Bolluk Partisi, Mutluluk Partisi, Şifa Partisi gibi başka partiler de var. Onları oynayamıyorsun ama rakip olarak kampanya yapıyor, il kazanıyor ve senden oy alıyorlar.
Hangi partiyi seçtiğim neyi değiştiriyor?
Neredeyse her şeyi. Her partinin başladığı yer farklı: hangi illerde güçlü olduğu, hangi seçmen kümesinin ona yakın durduğu ve toplam oyu.
İdeolojiler de oyunu değiştiriyor. Her ideolojinin bir artısı, bir de eksisi var. Kiminde belirli bir kümeye kampanya daha etkili, kiminde krizlerde daha az oy kaybedilir, kiminde gelir daha düşük ya da figürlerin sadakati daha çabuk erir. Bu etkileri parti seçme ekranında her partinin altında görebilirsin.
Son olarak kiminle oy alışverişi yapacağını da ideoloji belirliyor. Bunun ayrıntısı "Harita, seçmen ve oy" başlığında.
Küçük bir partiyle kazanmak mümkün mü?
Zor ama oyunun en ilginç yanlarından biri. Meclise girmek için ülke genelinde %7 barajını aşman gerekiyor. Barajın altında kalan parti bir ilde birinci bile olsa hiç sandalye alamıyor. Yapay zekâ partileri büyük bir partinin seçim ittifakına sığınabiliyor, senin partin ise barajı tek başına geçmek zorunda.
Eşit Parti, ÜHP, Âlâ Parti ve Utku Partisi barajın altında başlıyor. Bu partilerle ilk hedefin iktidar değil, barajı güvenle geçmek olmalı.
Taban gelirin partinin büyüklüğüne bağlı değil; bağışlar oyunla büyüyor ama oyunun karekökü kadar. Rakiplerin geliri ise doğrudan oylarıyla orantılı, bu yüzden büyük partiler her ay senden çok daha fazla kampanya yapabiliyor. Paranı az sayıda ile yoğunlaştırmak, ülkeye yaymaktan daha çok işe yarar.
Zorluk seviyeleri arasındaki fark ne?
Zorluk, paranın ne kadar kıt, enflasyonun ne kadar yüksek ve rakiplerin ne kadar zengin ve hareketli olduğunu ayarlıyor:
- Kolay: ₺3.200.000 ile başlıyorsun, ayda ₺500.000 gelir var. Enflasyon %32, rakipler ayda 1-2 ilde kampanya yapıyor, kasaları Normal'e göre %26 daha zayıf.
- Normal: ₺1.800.000 ile başlıyorsun, ayda ₺340.000 gelir var. Enflasyon %45, rakipler ayda 1-3 ilde kampanya yapıyor.
- Zor: ₺1.000.000 ile başlıyorsun, ayda ₺210.000 gelir var. Enflasyon %62, rakipler ayda 2-3 ilde kampanya yapıyor, kasaları Normal'e göre %30 daha dolgun.
Oyun Normal seviyeye göre dengelendi. İlk oyununda Kolay da gayet mantıklı bir seçim.
Oyun ortasında zorluğu ya da partiyi değiştirebilir miyim?
Hayır. İkisi de oyunun başında seçiliyor. Değiştirmek istersen yeni bir oyun başlatman gerekiyor.
Harita, seçmen ve oy
Haritadaki oy oranları gerçek mi?
İl oyları gerçek: 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden geliyor. 30 büyükşehirde büyükşehir belediye başkanlığı sonucu, diğer 51 ilde il genel meclisi sonucu kullanıldı. Oyundaki her kurgu parti, esinlendiği partinin oylarıyla başlıyor.
Nüfus ve seçmen yapısı TÜİK ve SGK'nın 2025 verilerine dayanıyor. Gençlerin ve çiftçilerin oranı bu verilerden tahmin edildi.
Seçmen kümeleri nedir?
Her ilin seçmeni altı kümeye ayrılıyor: Genç, Emekli, İşçi, Esnaf, Çiftçi ve Beyaz Yakalı. Her ilde oranları farklı. Bir ilde emekliler seçmenin üçte birini oluştururken başka bir ilde çiftçiler çoğunlukta olabiliyor.
Senin bir ildeki oyun, her kümedeki desteğinin o kümenin büyüklüğüyle tartılmış ortalaması. Kampanyalar, mitingler ve krizler doğrudan oyunu değil, kümelerdeki desteğini oynatıyor. Bu yüzden aynı kampanya bir ilde çok, başka bir ilde az oy getiriyor.
Kazandığım oy kimden geliyor?
En çok sana ideolojik olarak yakın partilerden. Oyun her partiyi sol-sağ, laik-dindar ve çoğulcu-milliyetçi eksenlerinde bir noktaya yerleştiriyor. Bir parti oy kazandığında oyların çoğu komşularından geliyor, uzak partiler daha az etkileniyor.
Bu senin için iki anlama geliyor. Kendi kampanyaların önce yakın rakipleri eritiyor. Rakiplerin kampanyaları da en çok onlara yakınsan sana zarar veriyor.
İlçe düzeyinde de oynayabilir miyim?
Hayır, oyun il düzeyinde oynanıyor. Haritada bir ile tıklayınca kamera ona uçuyor ve ilin sınırları içinde ilçe sınırları çiziliyor, ama ilçelere ayrı ayrı bakılmıyor. Kampanya, miting, inşaat, karalama ve kapı kapı çalışma ilin tamamı için yapılıyor ve bütün ilçelerine yayılıyor.
Haritadaki "Refah" görünümü ne gösteriyor?
Her ilin 0 ile 100 arasında bir refah puanı var. Refah artınca il göç alıyor, düşünce göç veriyor. Sandalyeler nüfusa göre dağıtıldığı için göç, bir ilin meclisteki ağırlığını da değiştiriyor.
Refahı kampanyalar, inşaat projeleri ve krizlerdeki kararların etkiliyor. Yüksek enflasyon onu her ay biraz aşağı çekiyor, meclisten geçen yasalar ve gizli anlaşmalar da ağır bir fatura bırakıyor.
Kampanya ve miting
Hangi kampanyaları yapabilirim?
Toplam 41 kampanya var ve üç ölçekte çalışıyorlar:
- Ulusal (12 kampanya, ₺1.000.000 ile ₺5.000.000 arası): bütün ülkeye yayılıyor ama her ile %40 etkiyle.
- İl (29 kampanya, ₺250.000 ile ₺1.000.000 arası): ilin tamamına %50 etkiyle yayılıyor.
- Bölgesel: genel il kampanyalarından biri (8 kampanya), 7 coğrafi bölgeden birinin bütün illerinde aynı anda. Her ile %45 etkiyle ulaşıyor, illeri tek tek dolaşmaktan %30 ucuz.
Bir kısmı her ilde yapılabilen genel kampanyalar. Bir kısmı ise sadece belirli bir ile özel, o yerin gerçek bir derdine dokunuyor.
Kampanyalar harita üzerindeki "Aksiyon Al" düğmesinden açılıyor. Hiçbir il seçili değilken ulusal ve bölgesel kampanyaları görürsün.
Her ille tek tek uğraşmak zorunda mıyım?
Hayır. İl il oynamak istemiyorsan üst menüdeki "Kurmay" düğmesi var:
- Bu ayın planı: kurmay her ilde sandalyelerin D'Hondt'a göre nasıl dağılacağına bakıyor ve bir sandalyenin el değiştirmesine en az puanın kaldığı illeri buluyor. Oralar için miting, kapı kapı ve il kampanyalarından bir plan çıkarıyor. Hamleleri tek tek yapabilir ya da planın tamamını tek tıkla uygulayabilirsin.
- Strateji ve bütçe: kurmay en yakın sandalyelere (dengeli), yalnızca kazanılacak ya da yalnızca korunacak sandalyelere veya sadece senin işaretlediğin illere bakabiliyor. Kasanın ne kadarını harcayacağını sen belirliyorsun.
- Hedef iller: istediğin illeri hedef olarak işaretleyip aynı kampanyayı, mitingi ya da kapı kapı çalışmayı hepsinde bir kerede yapabilirsin.
- Otomatik: istersen "Sonraki Ay"a her bastığında kurmay planı kendisi uyguluyor. Karşılığında harcadığı paranın %10 kadarını kurmay ücreti olarak alıyor. Planı kendin onaylarsan ücret yok.
Kurmay hiçbir zaman inşaat, karalama ya da ulusal kampanya yapmıyor. Teşkilatı, seçim günü seçmeni sandığa taşıyamayacak kadar yoracak mitinglere de girmiyor. Bunlar senin kararın.
Bir bölgenin bütün illerini birden istiyorsan bölgesel kampanyalar da var (bkz. "Hangi kampanyaları yapabilirim?").
Kurmay penceresinin ilk sekmesi ise bambaşka bir şey: partinin gölge kabinesi (bkz. "Gölge kabine nedir?").
Gölge kabine nedir, kurmaylar ne işe yarıyor?
Üst menüdeki "Kurmay" düğmesinin ilk sekmesi. Lider her yere yetişemez; bu yüzden masada 5 koltuk var: Hazine ve Maliye Sözcüsü, İçişleri ve Güvenlik Sözcüsü, Dış Politika ve Diplomasi Sözcüsü, Milli Eğitim ve Gençlik Sözcüsü ve Parti Sözcüsü / Genel Sekreter. Her koltuğa, havuzdaki adaylardan birini ₺120.000 karşılığında oturtuyorsun. Kurmaylar aylık etkilerini kendiliğinden yapıyor; istersen onlara emir de verebiliyorsun.
Aday dört türden geliyor. Her kurmayın iki özelliği (perk) ve bir zaafı var:
- Teknokrat: Aylık enflasyon artışını %15 frenler, piyasa güvenini artırır. Tabanla duygusal bağ kuramaz; sahadaki etkisi düşüktür.
- Eski Bürokrat: Yargı ve yasak krizlerinde hasarı keser, krizi hızlı çözer. Değişim vaatlerine ket vurur; gençte heyecan yaratmaz.
- Sokak / Teşkilat Emekçisi: Teşkilat gücünü her ay pasif artırır, sandık görevlisi maliyetini düşürür. Canlı yayında ve basına karşı gaf yapma ihtimali yüksektir.
- Popüler Siyasetçi: Gündem kartlarında medya nüfuzunu ikiye katlar, sosyal medyada gündem yaratır. Egosu yüksektir; parti içinde hizip ve kurultay riski taşır.
- Hazine: aylık geliri ve enflasyon algısını yönetir. İçişleri: krizlerde güvenlik refleksi, seçim günü sandık güvenliği (hem daha ucuz hem daha az teşkilat gücü yeter). Dış politika: dış krizlerde hasarı azaltır. Eğitim: gençlere yönelik kampanyaları güçlendirir. Parti sözcüsü: liderin yerine basına çıkar, liderin canlı yayın yorgunluğunun ve gaf riskinin %90'ine kadarını üstlenir.
- Türün koltuğa uyumu önemli: teknokrat Hazine'de, eski bürokrat İçişleri'nde, popüler siyasetçi Sözcülük'te en iyi, yanlış koltukta zayıf kalır. Bir de verim çubuğu var: kurmayın icraatının kamuoyundaki karşılığı. Verim düştükçe etkileri küçülür.
- Türlerin sayıları: teknokrat enflasyondaki aylık artışın %15'ini frenler, eski bürokrat krizlerin hasarını %15 keser, teşkilat emekçisi her ay teşkilat gücüne +2 ekler, popüler siyasetçi gündem kartlarında medya gücünü ×2 yapar (bunlar tam formdaki kurmay içindir, koltuğa uyum ve verim bunları küçültür).
Bir kurmay ayda bir görev alır:
- Bölgeye gönder (₺250.000): 7 coğrafi bölgeden birinin illerinde, kurmayın türüne ve koltuğuna göre bir seçmen kümesinin desteğini artırır. Teşkilat emekçisi sahada en iyisi, teknokrat en zayıfı. Aynı bölgeye ardı ardına gitmek verimi düşürür.
- Canlı yayına çıkar (₺100.000): kurmay ekranı doldurur, medya gücü artar, lider bu sırada dinlenir. Ama canlı yayında gaf riski var: teşkilat emekçisinde çok yüksek, formu düşük kurmayda daha da yüksek.
- Kulis yürüt (₺150.000): ittifak pazarlığına ya da bürokrasiye. İttifak kulisi, seçime yakın gelen ittifak teklifinin teşkilat ve figür bedelini en çok %40 hafifletir; bürokrasi kulisi krizlerin hasarını azaltır. Kulis puanları her ay erir.
- Görevden al / değiştir: kurmayın sadakati 20 düşer. Elinde az sadakat kalan kurmay küser ve rakip partiye geçer.
Paratoner: bir kriz çıktığında, konusu bir koltuğun alanına giriyorsa (ekonomi Hazine'nin, afet İçişleri'nin, dış politika Dış Politika'nın), liderin yerine o koltuktaki kurmay cevap verebilir. Lider yorulmaz. Çıkış tutarsa hasar hafifler ama kazanç biraz küçülür. Tutmazsa fatura kurmaya kesilir: partinin oy kaybı en aza iner, ama kurmayın verimi 22 puan çöker ve sadakati düşer. Bu, kurmayın o ayki görevidir.
- Kabine içi uyumsuzluk: teknokrat ile teşkilat emekçisi, eski bürokrat ile popüler siyasetçi gibi zıt türleri aynı masaya oturtmak sayacı doldurur. 70 üstünde basın yazmaya başlar. Tavan yaptığında, seçime 9 ay kala içlerinden biri basın toplantısıyla istifa eder ve parti 3 ay Yönetim Krizi'ne girer (her ay oy kaybı, ilk gün teşkilat ve medya darbesi).
- Sadakat: düşük sadakatli kurmay istifa edebilir ya da rakibe geçebilir. Popüler siyasetçilerin egosu da yükselir: egosu sadakatini aşarsa hizip kurup kurultay çağrısı yapar. Bir popüler siyasetçiyi atamak ise parti figürlerinin sadakatini 5 puan düşürür.
Bazı kampanyalar neden bir kesimi kızdırıyor?
Çünkü siyasette bedava söz yok. Bir kampanya bir kümenin desteğini yükseltirken başka bir kümeyi rahatsız edebiliyor. İşçiye verilen zam esnafın faturasına yazılabiliyor. Kampanya kartında kimin kazanıp kimin kaybettiği yazıyor, bir ilin seçmen yapısına bakarak hangi kampanyanın orada net kâr getireceğini hesaplayabilirsin.
Kampanyam neden kartta yazan kadar oy getirmedi?
Seni tanımayan seçmene sesin daha az ulaşıyor. Bir kesimde desteğin düşükse oradaki kazancın da düşük oluyor: hiç desteğin olmayan bir kesimde kazancın ancak %40 kadarı yansıyor, desteğin 25 puana ulaştığında ise tamamı.
Bu, seçmen kazandıran her şey için geçerli: kampanyalar, mitingler, kapı kapı çalışma, kriz ve röportaj cevapları, vaatler ve teşkilatın her ay topladığı destek. Kayıplar ise her zaman tam geliyor. Kampanya kartındaki "Tanınırlık" etiketi o yerde kazancın ne kadarının yansıyacağını, kriz ve röportaj seçeneklerindeki rakamlar da ülke ortalamasında yansıyacak kazancı gösteriyor.
Küçük bir partiyle oynuyorsan bu yüzden önce güçlü olduğun kesimlerden büyümek daha verimli. İttifakla gelen oylar ise bundan etkilenmiyor: müttefikin seçmeni seni tanıdığı için değil, partisinin peşinden geliyor.
Aynı kampanyayı tekrar tekrar yapabilir miyim?
Yapabilirsin ama her seferinde daha az işe yarar. Bir kampanyayı bir ilde yaptıktan sonra 2 ay beklemen gerekiyor. Tekrar ettikçe seçmen de yoruluyor ve kazancın düşüyor. Yorgunluk zamanla geçiyor.
Kızdırdığın kesim ise yorulmuyor, onun tepkisi her seferinde tam geliyor.
Miting ne işe yarıyor?
Miting tek bir kümeye değil herkese hitap ediyor: yapıldığı ilin her kümesinde desteği 1,5 puana kadar artırıyor (seni az tanıyan kesimlerde daha az). Maliyeti ₺300.000.
Bedeli ise adayın zamanı ve teşkilatın enerjisi. Ayda en fazla 2 miting yapabiliyorsun ve her miting teşkilat gücünü 2 puan düşürüyor. Partinin yerel liderlerinden birinin şehrinde yapılan miting o liderin popülerliğini de artırıyor.
Liderin enerjisi ne işe yarıyor?
Lider kartındaki Enerji çubuğu liderin ne kadar yorulduğunu gösteriyor. Her miting 9, canlı yayında verilen her röportaj ya da Açık Koltuk cevabı 2, münazaranın her turu 4, her kriz kararı 5 puan götürüyor. Her ay 12 puan kendiliğinden geri geliyor; lideri hiç yormadığın ayda 10 puan daha.
Enerji düşünce lider yorgun, bitkin ve tükenmiş görünmeye başlıyor. Ay sonunda ya da canlı yayında gaf yapabilir (oy ve medya gücü kaybı), öfke patlaması yaşayabilir (teşkilat ve bir parti büyüğünün sadakati düşer) ya da tükenmişse hastaneye kaldırılır: o ay miting yapamazsın.
Kartın "Dinlendir" düğmesi ₺200.000 karşılığında 25 enerji geri veriyor, ayda bir kez.
Gelir getiren kampanyalar var mı?
Var. 3 ulusal kampanya yapısal reform sayılıyor ve aylık gelirini kalıcı olarak artırıyor: Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele (ayda +₺180.000), Kamu Varlıklarını Özelleştir (ayda +₺240.000) ve Turizm ve İhracat Atağı (ayda +₺120.000).
Gelir artışı sadece ilk seferde geliyor. Aynı reformu tekrar yaparsan sadece oy etkisini alırsın. Erken yapılan bir reform, seçime kadar kasaya en çok parayı getirir.
Tek bir kazanan strateji var mı?
Yok, ve oyun bunu bilerek böyle kuruldu. Birkaç ipucu:
- Yarışın sıkı olduğu illere odaklan. Zaten kazandığın ya da hiç şansın olmayan ile para dökmek yerine farkın birkaç puan olduğu illeri bul.
- Sandalyeler nüfusa göre dağıtılıyor. Büyük illerde kazanılan puan çok daha fazla sandalyeye dönüşüyor.
- Oy satın alan ulusal zamlar hızlı sonuç veriyor ama enflasyonu da artırıyor. Seçimden aylar önce şişirilen enflasyon, seçim günü sana geri dönüyor.
- Teşkilatını seçime sağlam sok. Katılım ve sandık güvenliği ona bağlı.
- Harcadıktan sonra yan paneldeki oyuna bak. Bir kampanya beklediğini vermediyse o ilde başka bir kümeyi dene.
Para ve ekonomi
Param nereden geliyor, nereye gidiyor?
Her ay taban gelirin kasaya giriyor (Normal'de ₺340.000). Buna küçük bağışlar, ekonomi kurmayının katkısı, reform kampanyaları ve gelir getiren binalar ekleniyor. Tek seferlik büyük paranın yolu ise karanlık odalar ya da daha küçük ama temiz olan bağış kampanyası.
Her ay kasadan düşen tek gider medya birimlerinin bakımı. Harcama yapmadan önce üst çubuktaki aylık net gelire göz at.
Bağışlar ve gönüllüler nasıl işliyor?
Üst menüdeki Finans panelinin Taban sekmesinde. Küçük bağışçılar her ay kasana para yatırıyor. Miktar oyunla birlikte büyüyor ama oyunun karekökü kadar, yani küçük bir partinin sadık tabanı boyuna göre daha çok veriyor. Son üç ayda yükseliyorsan bağışçı hevesleniyor, düşüyorsan soğuyor. İfşa olan her gizli anlaşma bağışçının güvenini kalıcı olarak kırıyor.
Gönüllü havuzu da oyunla ve ivmeyle büyüyor, her miting 1.500 yeni gönüllü getiriyor. Gönüllüleri iki şekilde kullanabilirsin:
- Kapı kapı çalışma: haritadan bir il seçip gönüllüleri gönderiyorsun. Para harcamıyor, ilin her kesiminde 0,75 puana kadar destek getiriyor. Her 250 kişiye bir gönüllü gerekiyor ve ayda en çok 3 yere gidebiliyorsun. Küçük ve orta boy iller çok daha az gönüllü ister.
- Bağış kampanyası: 2 aylık bağışı tek seferde topluyorsun. O ay gönüllülerin %40 kadarı meşgul oluyor ve bağışçılardan en fazla 4 ayda bir istenebiliyor.
Bütçem eksiye düşerse ne olur?
Kasası boş bir parti neredeyse hiçbir şey yapamaz. Kampanya, miting ve satın almaların hepsi kasada yeterli para ister. Kasa eksiye düştüğünde bir kasa krizi çıkıyor (iktidardaysan "Hazine Boşaldı: Maaşlar Ödenemiyor", muhalefetteysen "Parti Kasası Boşaldı: Maaşlar Ödenemiyor") ve seni zor seçimler arasında bırakıyor. Kasa eksi kaldıkça 6 ayda bir yeniden geliyor.
Kasa üç yoldan eksiye düşer: aylık giderlerin gelirini aşması, krizlerde bedeli kasandaki paradan büyük bir kararı seçmen ya da seçimden önceki sandık güvenliği harcaması. Kampanya ve satın almaların aksine kriz kararları ve sandık güvenliği, kasada para olmasa da seçilebiliyor.
Enflasyon beni nasıl etkiliyor?
Enflasyon zorluğa göre %32 ile %62 arasında başlıyor. %25 eşiğinin üstündeki her puan üç şekilde canını yakıyor:
- Kampanya, miting, inşaat ve karalama giderek pahalanıyor, en fazla 2 katına kadar.
- Her ilin refahı her ay biraz eriyor.
- Emeklinin, işçinin, esnafın ve çiftçinin desteği her ay azalıyor. Beyaz yakalı ve genç daha az etkileniyor.
Asgari ücret, emekliye refah payı, kredi muslukları ve KYK affı gibi oy getiren ulusal kampanyalar enflasyonu yükseltiyor. Enflasyonla mücadele programı ve temel gıdada KDV indirimi ise düşürüyor. Enflasyon kendi haline bırakılınca da zamanla yavaşça bir taban seviyesine iniyor.
İnşaat projeleri ne işe yarıyor?
Bir ile 10 çeşit proje yapabiliyorsun. Bunların 6 tanesi (yol, sağlık, okul, enerji, fiber, konut) ilin altyapısını ya da refahını kalıcı olarak yükseltiyor. Kalan 4 tanesi her ay kasaya para yazıyor:
- Köprü: seviye başına ayda ₺90.000, sadece kıyı illerinde.
- Organize Sanayi Bölgesi: seviye başına ayda ₺130.000.
- Turizm Tesisi: seviye başına ayda ₺85.000, sadece kıyı illerinde.
- Teknopark: seviye başına ayda ₺110.000.
Gelir binalarının ilk seviyesi kendini 10 ile 39 ay arasında amorti ediyor. 30 aylık bir oyunda erken yapılan yatırım seçim öncesi kampanya parasına dönüşüyor, geç yapılan ise yetişmiyor.
Köprü ve turizm tesisi sadece 27 kıyı ilinde açılıyor. Her seviye bir öncekinden pahalı ve fiyatlar enflasyonla artıyor.
Teşkilat ve parti içi
Teşkilat gücü nedir, neden bu kadar önemli?
Partinin sahadaki gücü. 80 ile başlıyor ve seçim gecesi iki şeyi belirliyor:
- Katılım: 50 puanın üstündeki her puan kendi seçmeninin sandığa gitme ihtimalini artırıyor, altındaki her puan azaltıyor.
- Sandık güvenliği: 70 ve üstündeyse sandıkları kendi başına koruyabiliyorsun.
Mitingler, ittifaklar, isyan eden figürler ve yetenek ağacı teşkilatı yıpratıyor. Kendi haline bırakılırsa 65 civarına doğru yavaşça dönüyor: yıpranmış teşkilat toparlanıyor, fazla güçlü olan da zamanla gevşiyor.
Yerel liderler kim, neden isyan ediyorlar?
Her partinin, güçlü olduğu illerde üç yerel lideri var. Belediyeyi elinde tutan partinin lideri belediye başkanı, tutmayanınki il başkanı:
- HCP: Tolga Karasu (İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı), Sevil Yıldırım (Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı) ve Cengiz Ersoy (İzmir İl Başkanı)
- Pak Parti: Hüsnü Aydemir (Konya Büyükşehir Belediye Başkanı), Nurhan Kalkan (Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı) ve Selim Ateşoğlu (İstanbul İl Başkanı)
- ÜHP: Bahadır Tunç (Mersin İl Başkanı), Oğuzhan Karakaş (Manisa İl Başkanı) ve Ersin Doğanay (Tokat Belediye Başkanı)
- Eşit Parti: Rojin Aydoğan (Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eş Başkanı), Serdar Baran (Van Büyükşehir Belediye Eş Başkanı) ve Nesrin Özgök (Mardin Büyükşehir Belediye Eş Başkanı)
- Âlâ Parti: Kadir Yamaçlı (Ordu İl Başkanı), Tuba Ergüven (Erzurum İl Başkanı) ve Levent Sayar (Kayseri İl Başkanı)
- Utku Partisi: Kaan Yurtsever (İstanbul İl Başkanı), Oktay Karagül (Erzurum İl Başkanı) ve Deniz Ayaz (Kocaeli İl Başkanı)
Her birinin popülerliği, egosu ve sadakati var. Onların şehrinde kampanya ya da miting yaptıkça popülerlikleri ve egoları büyüyor. Sadakat ise her ay 1 puan eriyor. Egosu sadakatini geçen bir figür isyan edebilir ve teşkilat gücünün %10-20 kadarını götürür.
Teşkilat panelinin “Parti içi dengeler” sekmesinden bir figürü fonlayarak sadakatini tam doldurup egosunu biraz söndürebilirsin. Pahalı ama bir isyandan ucuz.
Yetenek ağacı nasıl çalışıyor?
4 dalda toplam 21 kalıcı geliştirme var: Gençlik Kolları, Kadın Kolları, Sandık Müşahitleri ve Kurmaylar. Her geliştirme hem para hem teşkilat puanı istiyor. Harcanan teşkilat puanı geri gelmiyor.
Derindeki geliştirmeler için önce baştakileri almak gerekiyor. Dallar farklı işlere yarıyor: krizlerde daha az oy kaybı, daha az kampanya yorgunluğu, daha güçlü miting, her ay kendiliğinden gelen destek ve daha ucuz sandık güvenliği.
Kurmaylar dalı genel merkezin kadrosu. Bir kere ödüyorsun, maaş istemiyorlar:
- Kampanya Organizasyon Ekibi: ₺400.000. Kampanya ve miting maliyeti −%15.
- Ekonomi Kurmayı: ₺800.000. Aylık gelir +₺80.000.
- Seçim Kampanya Direktörü: ₺600.000. Kampanya ve miting maliyeti −%15.
- Teşkilat Başkan Yardımcısı: ₺700.000. Teşkilat gücü her ay +1.
- Hukuk ve Kriz Masası: ₺900.000. Krizlerin olumsuz etkileri −%30.
- Siber Güvenlik Birimi: ₺1.200.000. Misilleme ihtimali, troll bakımı ve deepfake kriz hasarı −%35.
Ağacın tamamını almak mümkün ama teşkilatı çok düşürür. Sandık Müşahitleri dalı güvenlik eşiğini en fazla 40 puana kadar indirebildiği için teşkilatı çok harcarsan sandık güvenliğini yine satın alman gerekir.
Medya ve karanlık odalar
Medya gücü ne işe yarıyor?
Medya Merkezi'nden satın aldığın birimler medya gücü kazandırıyor (en fazla 100). Her birinin bir kurulum bedeli, bir de aylık bakımı var:
- Sosyal Medya Trolleri: ₺300.000, ayda ₺30.000, +12 güç.
- Bot Ağı: ₺500.000, ayda ₺45.000, +18 güç.
- Yakın Anket Şirketi: ₺700.000, ayda ₺60.000, +15 güç.
- Yandaş Gazete ve Haber Ajansı: ₺1.000.000, ayda ₺80.000, +20 güç.
- Yandaş Haber Kanalı: ₺1.500.000, ayda ₺110.000, +35 güç.
Medya gücünün dört faydası var:
- Krizlerde kaybettiğin desteği en fazla %50 yumuşatıyor.
- 30 ve üstünde karalama kampanyası yapabiliyorsun.
- 50 ve üstünde gizli anlaşmaların ifşasını gömebiliyorsun.
- Rakiplerinden belirgin biçimde güçlüysen gündemi sen belirliyorsun ve her ay her ilde biraz oy kazanıyorsun.
Bazı krizlerde en iyi seçenek belirli bir medya gücü istiyor.
Rakiplerin de medyası var mı?
Var. Büyük rakipler kasaları elverdikçe aynı pazardan alım yapıyor, senin medyan onlarınkini geçtiğinde de yetişmek için daha hevesli davranıyorlar. Medya Merkezi'ndeki Medya Yarışı kısmında kimin ne kadar güçlü olduğunu görürsün.
- Troll ve bot ağını herkes kendisi kurabiliyor. Anket şirketi, gazete ve haber kanalının ise tek sahibi oluyor.
- Bir rakibin elindeki kuruluşu kurulum bedelinin 1,25 katına elinden alabiliyorsun.
- Medyan saldırgan bir rakibinkini geçerse o rakip en güçlü kuruluşuna göz dikiyor. Parası yetene kadar sahaya çıkmadan para biriktiriyor, yetince kuruluşu aynı fiyata elinden alıyor. Hangi kuruluşuna göz dikildiğini Medya Merkezi'nde görürsün.
- Bakımını karşılayamayan rakip kuruluşu bırakıyor, kuruluş yeniden satışa çıkıyor.
- Rakibin medyası güçlüyse seni karalama ihtimali artıyor ve karalaması daha çok acıtıyor. Senin karaladığın rakibin medyası da darbeyi yumuşatıyor.
En az 25 medya gücüne sahip ve en yakın rakibinden 10 puan önde olan parti gündemi belirliyor. Gündemi belirleyen her ay her ilde oyunu 0,15 puan artırıyor.
Karalama kampanyası nasıl çalışıyor?
₺750.000 karşılığında seçtiğin bölgedeki en güçlü rakibi hedef alıyorsun. Rakip 2-5 puan kaybediyor, bunun %60 kadarı sana geçiyor.
Riski de var. Karalama ifşa olabilir, o zaman rakip sempati kazanır ve bir medya skandalıyla uğraşırsın. Arka arkaya karalama yaptıkça ortam ısınıyor ve ifşa ihtimali artıyor, ısı ay ay soğuyor. Medya gücün yüksekse risk azalıyor. Karalama başarılı olsa bile %50 ihtimalle karşı taraf misilleme yapıyor.
"Karanlık Odalar" ne demek?
Finans panelindeki kayıt dışı finansman. Kasaya bir anda büyük para koyan ama bedelini ülkeye ödeten iş insanlarıyla anlaşma yapabiliyorsun:
- Nedim Kalıpçı (İnşaat Baronu): ₺15.000.000 veriyor, ifşa riski her ay %25, ülke refahından 8 puan götürüyor.
- Hayri Kılıççı (Yeraltı Lideri): ₺20.000.000 veriyor, ifşa riski her ay %35, ülke refahından 12 puan götürüyor.
- Selim Öncüoğlu (Yabancı İstihbarat Destekli Medya Patronu): ₺12.000.000 veriyor, ifşa riski her ay %45, ülke refahından 6 puan götürüyor.
Refah kaybı 6 ayda taksit taksit geliyor. Kasaya giren para enflasyonu da artırıyor. Her ay bir ifşa zarı atılıyor. Medya gücün 50 puanın altındaysa ifşa olan anlaşma büyük bir skandala dönüşüyor.
Hiç anlaşma yapmadan seçimi birinci bitirirsen "Temiz Sicil" başarımını kazanırsın.
Krizler, meclis ve ittifak
Krizler ne sıklıkla çıkıyor?
Havuzda 170 farklı olay var. Her ay yaklaşık %35 ihtimalle bir tanesi çıkıyor. Aynı olay çıktıktan sonra genelde 12 ay tekrar gelmiyor.
Bazıları belli koşullara bağlı. Orman yangınları ve kuraklık yaz aylarında, asgari ücret krizi aralık ve ocakta çıkıyor. Kasan eksideyse kasa krizi geliyor, teşkilatın zayıflarsa kurultay gerilimi başlıyor. Bazı kararlar da birkaç ay sonra bir devam olayını tetikliyor. Bunların bir kısmı sadece bir ihtimal: aynı karar bir oyunda sessizce geçer, öbüründe faturası kapına gelir.
Her seçeneğin altında bütçeye ve seçmen kümelerine etkisi yazıyor. Medya gücün, yetenek ağacı (özellikle Hukuk ve Kriz Masası) ve bazı ideolojiler krizlerin zararını azaltıyor.
Meclise yasa teklifi vermek ne işe yarıyor?
6., 12., 18. ve 24. aylarda meclis gündemi açılıyor. Muhalefetteysen iktidara popülist bir yasa teklifi veriyorsun. 7 teklif var, her biri bir kez verilebiliyor: EYT ve İntibak, KYK Borç Affı, Taşerona Kadro, Çiftçi Borç Affı, Esnafa Vergi Tatili, Yabancıya Satış Yasağı ve İmar Affı.
Burada asıl soru "hangi yasa geçsin" değil, "hangi tuzağı kurayım":
- İktidar reddederse ülkeye bir maliyeti olmuyor. Teklifin hitap ettiği kesimler sana yöneliyor, iktidar da her ilde oyunun %4 kadarını kaybediyor.
- İktidar kabul ederse sen daha az kazanıyorsun, iktidar da oy kazanıyor. Karşılığında her ilin refahı kalıcı olarak düşüyor, enflasyon sıçrıyor.
Kabul ihtimali pencerede yazıyor. İktidarın o seçmene ne kadar muhtaç olduğu, seçimin ne kadar yakın olduğu, teklifin maliyeti ve iktidarın sana ideolojik yakınlığı bu ihtimali belirliyor.
Pak Parti ile oynuyorsan tuzak sana kuruluyor: aynı aylarda ana muhalefet bir teklif getiriyor ve oyu sen veriyorsun. Reddedersen her ilde oyunun %4 kadarını kaybedersin ve o seçmen teklifi getirene kayar. Kabul edersen oyu onunla bölüşürsün, kasan, refah ve enflasyon faturayı öder.
İktidar kim sayılıyor? Ya iktidar partisini seçersem?
Seçime giden dönemde iktidar Pak Parti. Hangi partiyi seçtiğine göre oyun iki farklı yoldan ilerliyor:
- Pak Parti ile oynarsan hükümet sensin. Asgari ücreti, faizi, depreme müdahaleyi, sınır ötesi operasyonu sen belirlersin; kararın kızdırdığı seçmenin bir kısmını ana muhalefet toplar. Enflasyonun faturası da sana kesilir. Oyunda tek bir kasa var: iktidardayken parti kasan hükümetin bütçesi yerine de geçer, hükümet kararlarının bedeli de oradan ödenir.
- Başka bir partiyle oynarsan muhalefettesin. Hükümetin önüne gelen krizlerde kararı önce Pak Parti verir, sen o karara karşı çıkarsın, arkasında durursun ya da kendi önerini ortaya koyarsın. Kızdıran bir karara karşı çıkmak seçmen kazandırır, beğenilen bir karara saldırmak geri teper. Yüksek enflasyon da iktidarın oyunu eritir.
Kurultay kavgası, sahte ses kaydı, kayıt dışı para gibi partinin kendi krizleri iki durumda da senin önüne gelir. Yardım paketi açıklamak da yalnızca iktidarın elinde; muhalefetteki partiler ancak vaat edebilir.
İttifak nasıl kuruluyor?
Seçime 3 ay kala küçük bir parti kapını çalıyor. Masaya gelebilecek 4 parti var: Gelenek ve Aile Partisi (%4), Radikal Gençlik Partisi (%3,5), Dayanışma Partisi (%5) ve Anadolu Üretici Partisi (%3). Sana ideolojik olarak yakın olanlar daha sık geliyor.
Kabul edersen o partinin seçmeni sana geçiyor, ama tamamı değil. Yakın bir partinin seçmeni neredeyse bütünüyle gelirken uzak bir partininki kısmen geliyor.
Bedeli teşkilatın ödüyor: teşkilat gücün 25, yerel liderlerin sadakati 20 puan civarında düşüyor. Ortak sana ne kadar uzaksa tepki o kadar sert, yakınsa o kadar hafif.
Reddedersen parti ana rakibinin ittifakına katılıyor ve seçim gecesi onun oyunu artırıyor.
Rakip partiler ne yapıyor?
Her rakibin kendi kasası var ve geliri oyuyla orantılı. Her ay kendi seçmeninin kalabalık olduğu ve yarışın sıkı olduğu illerde kampanya yapıyorlar: Normal seviyede 1-3, Zor seviyede 2-3 ilde. Kazandıkları oyu herkesten, senden de alıyorlar, ama en çok ideolojik komşularından.
Büyük rakiplerin her hamlesi Haberler paneline düşüyor. Küçük partilerin hamlelerini ise sadece sana ciddi zarar verdiklerinde görüyorsun. Zor seviyede rakiplerin kasası daha dolgun.
Rakiplerin kişiliği ne demek?
Her oyunda rakiplere rastgele bir kişilik dağıtılıyor. En büyük üç rakip her zaman üç farklı kişilik alıyor. Kişilik partiye yazılı değil, her oyunda değişiyor. Ülke panelindeki "Rakiplerin" kartında görebilirsin.
- Saldırgan: Öndekine saldırır. Güçlü olduğun illerde seni karalar, kampanya yaptığın illere karşı hamle yapar.
- Popülist: İktidardaysa arada bir ülke çapında yardım paketi açıklar: oyu her yerde biraz artar, enflasyonu ise herkes öder. Muhalefetteyse aynı paketi vaat eder.
- Hesapçı: Parayı biriktirir ve yalnızca sıkı yarışlara harcar. Harcadığı her lira daha çok oy getirir.
Kişiliği ne olursa olsun, büyük bir rakibi yakalar ya da geçersen seni tehdit olarak görmeye başlar ve en çok oy aldığın illerde sana karalama kampanyası yapabilir. Medya gücün bu darbeleri yumuşatır. Seçime 6 ay kala ülke birincisiysen ana rakibin bir küçük partiyle sana karşı ittifak kurar.
Seçim gecesi
Sandık güvenliği nedir, almak zorunda mıyım?
Seçimden bir ay önce karar vermen gerekiyor. ₺5.000.000 karşılığında barolar ve gözlemcilerle sandıkları koruma altına alabilirsin. Kasada yeterli para olmasa da alınabilir ve kasanı eksiye düşürür.
Teşkilat gücün 70 ve üstündeyse gerek yok, teşkilatın sandıkları kendisi koruyor. Değilse ve güvenlik almazsan seçim gecesi her ilde her seçmen kümesindeki desteğinden 2-5 puan kayboluyor ve o oylar rakiplere gidiyor.
Yetenek ağacındaki Sandık Müşahitleri dalı hem bu bedeli hem de teşkilat eşiğini düşürüyor.
Katılım sonucu nasıl etkiliyor?
Oy ancak sandığa gidilirse sayılıyor ve her kesim aynı oranda gitmiyor: Emekli %91, Beyaz Yakalı %86, Esnaf %85, Çiftçi %83, İşçi %80 ve Genç %71.
Bu yüzden gençlerde güçlü bir parti seçim gecesi ekrandaki oyunun altında, emeklilerde güçlü bir parti üstünde kalabiliyor. Teşkilat gücün yüksekse kendi seçmenini sandığa daha çok taşıyorsun, düşükse bir kısmı evde kalıyor. Bazı ideolojilerin de katılıma artısı var.
Sandalyeler nasıl dağıtılıyor?
600 sandalye illere nüfuslarına göre paylaştırılıyor, her ile en az bir sandalye düşüyor. Sonra her ilde, ülke genelinde %7 barajını geçen partiler arasında D'Hondt yöntemiyle dağıtılıyor.
Gerçek seçim yasasındaki gibi seçim ittifakları var. En büyük iki parti birer ittifakın başında durur; barajın altındaki diğer partiler (senin partin hariç) ideolojik olarak kendilerine yeterince yakın olan büyük partinin ittifakına katılır. İttifakın toplam oyu barajı geçerse ittifaktaki her parti meclise girer. Sandalyeler yine her partinin kendi oyuyla dağıtılır. Sonuç ekranında hangi ittifakların kurulduğunu ve kimin meclise ittifakla girdiğini görürsün.
Bu gerçek seçim çevresi tablosu değil, nüfusa dayalı bir yaklaşım. Ama mantık aynı: büyük illerde kazanmak çok daha fazla sandalye getiriyor ve barajın altında kalan parti hiç sandalye alamıyor.
Seçim gecesi tam olarak ne oluyor?
- Önce vaatlerin değerlendiriliyor: tuttukların oy getiriyor, tutturamadıkların götürüyor.
- Sonra katılım: senin oyun, seçmeninin ne kadarının sandığa gittiğine göre yükseliyor ya da düşüyor. Fark diğer partilere dağılıyor.
- Sandık güvenliğin yoksa ve teşkilatın zayıfsa kaybolan oylar düşülüyor.
- Reddettiğin ittifak partisi ve sana karşı blok kuran küçük parti ana rakibine oy taşıyor.
- Sandalyeler dağıtılıyor ve sonuç ekranı açılıyor.
- Kimse 301 sandalyeye ulaşamadıysa sonuç ekranından koalisyon görüşmelerine geçiyorsun.
Koalisyon görüşmeleri nasıl işliyor?
Hükümeti kurma görevi önce en büyük partiye veriliyor. O başaramazsa görev ikinci büyük partiye geçiyor. En büyük 2 parti de başaramazsa ülke erken seçime gidiyor.
Görev sendeyse 4 görüşme hakkın var. Her görüşmede bir partiye 18 bakanlıklık kabineden koltuk teklif ediyorsun: az, hakkı kadar ya da cömert. Her teklifin kabul ihtimalini önceden görüyorsun. İdeolojik olarak sana yakın partiler daha kolay ikna oluyor. Sana yakın büyüklükteki bir parti küçük ortak olmaya pek yanaşmıyor. Seni bir kez reddeden parti ikinci teklifte daha da nazlanıyor.
Cömert teklif ihtimali artırıyor ama kabinede sana daha az koltuk bırakıyor. Görüşme hakların biterse ya da görevi iade edersen görev sıradaki partiye geçiyor.
Görev başka bir partideyse, o parti en tutarlı gördüğü koalisyonları deniyor. Senin sandalyelerine ihtiyaç duyarsa seni hükümete çağırıyor. Kabul edersen sandalyen oranında bakanlıkla hükümete giriyorsun. Reddedersen seni dışarıda bırakan bir koalisyon arıyor.
Televizyon röportajları nedir?
Kampanya boyunca 5 kez canlı yayına çıkıyorsun (1., 7., 13., 19. ve 25. aylarda). Gazeteci 3 soru soruyor; sorular ülkenin gündemine göre değişiyor. Bir gizli anlaşman ifşa olduysa ya da enflasyon tırmanıyorsa bunu mutlaka soruyor. Soru havuzunda 20 soru var.
Her soruya birkaç şekilde cevap verebilirsin, her cevabın bir artısı bir de eksisi var:
- Söz ver: bir vaatte bulunursun. Vaadin seçmeni hemen ısınır ve seçim gecesi sözünü tutup tutmadığına bakar. Bazı sözler (ara zam, borç affı) oy satın alır ama enflasyonu artırır ve bütçe disiplini sözünü bozar.
- İçini rahatlat: endişeli bir kesimi söz vermeden sakinleştirirsin, ama çoğu zaman başka bir kesimi biraz kaybedersin.
- Açık konuş: rahatsız edici bir gerçeği söylersin. Beyaz yakalı seçmen bunu takdir eder, diğerleri pek sevmez.
- Yüklen: soruyu karşı tarafa çevirirsin (muhalefetteysen iktidara, iktidardaysan muhalefete). Kendi tabanını ateşler, ılımlı seçmeni uzaklaştırır.
- Kaçamak cevap: hiçbir şey söylemezsin ve izleyici bunu fark eder.
Medya gücün röportajın erişimini belirliyor: tam medya gücüyle cevaplarının kazandırdığı destek %50 daha fazla oluyor.
Televizyon münazaraları nasıl işliyor?
Kampanya boyunca büyük rakiplerinle canlı yayında karşı karşıya gelebilirsin. Ülke panelindeki "Rakiplerin" kartından bir rakibi münazaraya çağırabilirsin, bazen de rakip seni çağırır. İki davet arasında en az 3 ay geçer. Seçime 6 ay kala münazara sezonu açılır ve davetler sıklaşır.
Davet edilen taraf gelip gelmemeye kendisi karar verir. Geride olan parti sahneyi ister, çok önde olan ise küçük bir rakibe sahne vermek istemez. İktidar partisi münazaraya pek yanaşmaz, saldırgan bir lider ise meydan okumayı nadiren reddeder. Kartta danışmanlarının tahminini görürsün.
Davet reddedilirse stüdyoda boş bir kürsü kalır ve seçmen bunu kaçmak olarak okur: reddeden taraf %0,8 puana kadar oy kaybeder. Aradaki fark büyükse bunu kimse konuşmaz, iki parti başa başsa bedel tam ödenir. Seni reddeden bir rakibi 6 ay boyunca yeniden çağıramazsın. Herkese meydan okuyan bir liderin çağrıları da bir süre sonra haber olmaktan çıkar: son 12 ayda reddedilen her davetin, bir sonraki boş kürsünün etkisini yarıya indirir.
Münazara 3 turdur. Moderatör iki lidere de röportaj sorularından birini sorar, önce rakibin konuşur, sonra sen röportajdaki cevaplardan birini seçersin. Cevapların seçmen kesimleri üzerindeki etkisi röportajdakinden küçüktür. Turu kimin aldığını rakibin huyu belirler:
- Saldırgan rakip: sakin ve açık konuşan kazanır. Kavgaya girmek ılımlı seçmeni kaçırır.
- Popülist rakip: vaatte ona yetişemezsin. Parasının nereden çıkacağını soran kazanır.
- Hesapçı rakip: rakamla rakama girmek işe yaramaz. Bir gelecek anlatmak ya da sert çıkmak işe yarar. Karşılığı olmayan bir vaadi hemen yakalar.
- Kaçamak cevap hiçbir rakibe karşı işe yaramaz.
Doğru cevap turu almayı kolaylaştırır ama garanti etmez: her turda biraz şans var, rakibin de kendi gecesi var. Çok iyi hazırlanmış bir rakip bütün gece zorlar, formunda olmayan bir rakip ise sözü kolay kaptırır.
Enflasyon yüksekse iktidardaki taraf zorlanır. İfşa olmuş bir gizli anlaşman varsa rakibin her turda onu hatırlatır. Gecenin sonunda iki tarafın medyası da kendi liderini kazanan ilan eder: medyası güçlü olan, başa baş geçen bir geceyi kendi lehine çevirebilir.
Sonuca göre iki parti arasında oy el değiştirir. Seçime 3 ay kala izleyici en kalabalık hâlindedir. Küçük olan parti sonuç ne olursa olsun büyük bir partiyle aynı sahnede olmaktan %0,5 puana kadar kazanır. Büyük partiler bu yüzden küçüklerin davetini pek kabul etmez.
Seçim vaatleri nasıl işliyor?
Vaatleri televizyon röportajlarında, gazetecinin sorularına söz vererek veriyorsun. Kampanya boyunca en çok 4 vaat verebilirsin ve ülke panelindeki "Vaatlerin" kartından takip edebilirsin. Her vaat bir ya da iki seçmen kesimine veriliyor ve o kesim hemen +0,5 puan ısınıyor. Vaatler üç türlü:
- Bir çizgiyi aşmamak: gizli anlaşma, karalama ya da enflasyonu artıran kampanya yapmamak. Çizgiyi aştığın an vaat çiğnenmiş oluyor.
- Bir sonuç vermek: seçim gününe kadar enflasyonu düşürmek ya da refahı artırmak. Vaat verdiğin gündeki duruma göre ölçülüyor.
- Bir kesimle ilgilenmek: seçime kadar o kesime yönelik belirli sayıda kampanya yürütmek.
Çiğnediğin vaatin seçmeni hemen 3 puan küsüyor. Seçim gecesi, oylar sayılmadan önce, tuttuğun sonuç ve kampanya vaatleri +2 puan getiriyor (çizgiyi aşmama sözleri, zaten bir bedeli olmadığı için yalnızca +0,5), tutturamadıkların −1,5 puan götürüyor.
Vaatlerin tamamı: temiz siyaset, temiz kampanya, bütçe disiplini, hayat pahalılığıyla mücadele, refah herkese, çiftçinin yanındayız, gençlere gelecek ve emeğin yanındayız.
Parti hedefleri nedir?
Her partinin başladığı yere göre üç hedefi var. Seçim gecesi ve koalisyon görüşmelerinden sonra hangilerini tutturduğun sonuç ekranında görünüyor. Üçünü birden tutturmak ayrıca bir başarım.
- HCP: 220 sandalye, hükümeti sen kur, 360 sandalye
- Pak Parti: 220 sandalye, hükümeti sen kur, 360 sandalye
- ÜHP: barajı geç, 125 sandalye, hükümete gir
- Eşit Parti: barajı geç, 100 sandalye, hükümete gir
- Âlâ Parti: barajı geç, 100 sandalye, hükümete gir
- Utku Partisi: barajı geç, 90 sandalye, hükümete gir
Hangi başarımlar var?
- Tek Başına İktidar: Meclis çoğunluğunu koalisyona ihtiyaç duymadan kazan.
- Zor Yoldan: Zor seviyede seçimi birinci parti olarak bitir.
- Temiz Sicil: Karanlık odalara hiç girmeden birinci parti ol.
- Koalisyon Mimarı: Çoğunluğu tek başına alamadığın bir mecliste hükümeti sen kur.
- Kilit Parti: Başka bir partinin kurduğu hükümete ortak ol.
- Tam İsabet: Partinin üç hedefini de tuttur.
- Sahadaki Lider: On veya daha fazla miting yap.
- Kampanya Makinesi: Yirmi beş veya daha fazla kampanya yürüt.
- Sözünün Eri: Üç vaat ver ve seçim gecesine kadar üçünü de tut.
- Kapı Kapı: Gönüllülerini yirmi kez kapı kapı gönder.
- Masada Yer Aldın: Bir küçük partiyle ittifak kur.
- Sandık Bekçisi: Seçim gecesi için sandık güvenliğini sağla.
- Kenetlenmiş Teşkilat: Seçime teşkilat gücün 60 veya üzerindeyken gir.
- İkinci Şans: Hükümet kurulamayan bir meclisin ardından erken seçimde hükümete gir.
- Dolu Kasa: Seçime 5 milyon TL veya fazlasıyla gir.
Kazandığın başarımlar oyunlar arasında birikiyor. Başlangıç ekranındaki "Başarımlar" düğmesi koleksiyonunu açıyor: her birini ilk ne zaman, hangi partiyle ve hangi seviyede kazandığını orada görürsün. Koleksiyon bu tarayıcıda saklanıyor ve yeni oyun başlatınca silinmiyor.
Gerçeklik ve içerik
Olaylar ve karakterler gerçek mi?
Hayır, kurgu. İller ve seçim sonuçları gerçek. Partiler ise Türkiye'deki siyasi çizgilerden esinlenen kurgu partiler: isimleri, simgeleri ve kadroları oyun için uyduruldu. Yerel liderler, iş insanları ve ittifak masasına gelen küçük partiler de oyun için yazıldı. Bazı krizler gerçek gündemden esinleniyor ama anlatılan olaylar ve kişiler hayali.
Oyunda bir partinin yaptıkları oyuncunun seçimleridir. Hiçbir gerçek partinin, siyasetçinin ya da kurumun tutumunu veya eylemlerini yansıtmaz. Oyunun hiçbir parti ya da kurumla bağlantısı yoktur.
Oyun bir partiyi kayırıyor mu?
Hayır. Partilerin konumları ve ideolojileri, esinlendikleri siyasi çizgilerin programlarına ve ansiklopedik kaynaklara dayanıyor. İdeolojilerin artı ve eksi etkileri ise oyun dengesi için tasarlandı, hiçbir partiyi övmek ya da yermek için değil. Her partinin bir güçlü, bir de zayıf yanı var.
Oyundaki siyaset gerçeğe ne kadar yakın?
Gerçek bir seçim tahmini değil, bir strateji oyunu. Seçmen kümeleri, oy akışı ve enflasyon gerçek dinamiklerden ilham alıyor ama basitleştirildi. Sandalye dağılımı gerçek çevre tablosunu değil nüfusu kullanıyor, ilçe oyları da gerçek sonuç değil.
Rakamlar bir tahmin aracı olarak değil, kararlarının bir bedeli olsun diye var. Örneğin Normal seviyede ayda ₺340.000 gelir bir partinin gerçek bütçesi değil, oyunun ölçeği.
Gerisini sahada öğrenirsin
Partini seç, ilk ayında birkaç kampanya dene. Kurallar oynadıkça yerine oturuyor.